SEMANGAH
(Semanget Krané Jengah)
Olih Agung Bagus Sista Satyarsa
Sisia Kelas XI IPA 1, SMAN 1 Kuta
Selatan
Petengé ento sepi
jampi, kadirasa jangkrik buka ketebin tan wénten
pakrik-krik. Gulem nyaputin langit, ngawinang bulan lan bintangé tan sida
kacingak saking soring langit. Katak lan dongkang saling pasautin kadi rasa ngajap-ajap
mangda Sang Hyang Wisnu digelis medal saking langité, apan jagate
sue tuh gaing lahru kangkang sangkaning panes sasih kadasané. Galahé punika sakadi
nyarengin metengin keneh tiange. Kanti tiang ten prasida masaré petengé ento.
Adan tiang I Made Kerta Sanjaya.
Timpal-timpalé biasa ngaukin Jaya. Tiang asli uling Batu Bolong,
nutug I bapa tugas dinas. I bapa tugas ring Kantor Camat Kuta. Mémén tiangé
suba tusing nu uli tiang mara kelas satu SMP. Kone, I mémé ngalahin mati sawiréh
ada ané nyakitin. Maidehan suba aliyanga dokter, kudang balian kaden taén
takonina. Asilné nihil. Nak mula ja pajalan idup adané, apin kenkenang suba
kadung sasuratan Widhi.
Beli ngajak mbok tiangé kembar uli
mare lekad. Pada – pada dueg, kanti di SMA milunin Olimpiade Akutansi ka
nasional. Jani suba ngalain ka Singapore, Kuliah nyemak beasiswané. Tiang
jerih tekén Beli lan mbok tiangé, maan ka Singapore.
Jani tiang kuliah ring Universitas
Udayana ( UNUD). Suba semester 6, Fakultas
Ekonomi. Buin kesep dogen tiang sampun dadi magae. Tiang madue cita-cita dadi wiraswasta. Di kuliah, tiang tusing
belog – belog sajan. Goba masih tusing jelek – jelek sajan. Yan ngalih tunangan
pasti maan déén. Nanging, tetep tiang ngutamanyang palajahan. Tiang maan tugas
KKN di Peken Séngolé .
Semengan jani tiang lakar majalan
ka Peken Séngol, negakin montor astréa tua tetamiang I pekak. Setondén ka pekén,
tiang nyemput Déwadé malu, timpal ajak negak di kelas. Padalem tiang ya majalan
padidi, Déwadé ring kuliah kegolongin murid kurang mampu. Nanging ia jemet,
seleg malajah, diastun penampilanné pacul lan dekil.
Pekenne sing joh ring pondok tiangé.
Neked ring Peken Séngolé, tingalin tiang peken tuara ma atur. Bonné ngas, ada
andih mebo be siap tekén sane lianan. Jalanné becek, krana ibi ada ujan bales
pisan misi kebyah – kebyah sekadi tatit ring langite. Ené peken nu tradisional,
enu nganggo sistem mayah sane nganggé nukar – nukar barang utawi barter istilah
gaulné.
Liu pesan anak ané mablanja ditu,
tiang kanti ten ngidang ngeliwat ngiring Déwadé. Ring bucun pekenné ada anak
luh ngelur “Tuulllungg .... tuuuullluung .... tulung”, miriban dompetné ada
anak nyopét. Tiang malaib kema enggal – enggal, sekadi cicing nyaragin tulang.
“Punapi Luh, ada napi niki ?” Tiang
tangkejut.
“Niki dompet tiangé ilang.” Ia masaut
sambilang ngeling.
“Ten napi, sampunang ngeling luh.
Suba ada né nguber anak sané ngemaling ento.” Nyen adan Luhé ?” Tiang matakon.
“Penting nakonang adan tiangé?” ia
nyautin cuék.
“Aa. Yan sing kenal sing bisa
sayang. Kadén kéto anak ngorahang, Luh.”
“Yan seken dot nawang, alih –
alihin pedidi adan tiangé.” Mimih, cuék gati. Sakewala yan tolih uli sebengne
ia anak nyaru – nyaru dogén.
Penasaran tiang ngajak anaké jegég
ento. Oooo.... Ni Luh Ratih adané. Ngancan makelo, ngancan demen tiang tekén Luh
Ratih. Kriteria tiange sajan. Sagét tiang maan némbak ia dadi tunangan tiangé,
beh sing terimana matah – matah tiang. Bungklang – bungkling kanti glalang –
gliling. Di pangnem mingguné mara tiang terimana. Demen atin tiangé. Jani suba
nem bulan tiang matunangan ngajak Luh Ratih.
Tunangan tiangé, Luh Ratih anak
ubuh. Uli cerik idup ngajak dadongné, Dadong Séngol. Luh Ratih mula dueg, ia
maan kedokteraan ring UNUD. Semenganne ento, tiang tundenna ngateh ia ngopin
dadongne ring peken séngolé. Sebarengan, tiang wenten tugas kuliah irika. Ngaé
skripsi ané tebel sajan, makumpul buin abulan.
Di arep pekenné, liu pisan supir bémo
sane ngantré ngalih muatan. Koné, semengan séngole dadi penambangan montor.
Tongos supiré ngalih pangupajiwa. Tongos supiré ngrebutin penumpang.
Tiang tekén Luh Ratih ka tongos dadongné
madagang. Kamarné, ané maukuran tetelu kali
patpat meter. Sing sida ngalih tongos ané gedénan, karana sing ngelah
pipis anggonne ngontrak. Kanti sanja tiang ngopin Luh Ratih sekewala dadongné
sing ada dini. Maan dogén kesempatan ajak dadua dini, pada saling gombal -
gombalan, saling mecanda.
Suba jam pitu petengné, tiang
ngateh Luh Ratih nuju pondokné. Ngancan peteng guminé, ngancan sepi jalané nuju
pondok Luh Ratih.
“Sampun neked jumah luh, ingetang
SMS setonden masaré.”
“Ae, santé gén Beli. Adéng – adéng
masih dijalané.”
“Ndén malu luh jegég. To apa di ungkul
– ungkulné?” Tiang nepukin samar – samar, cara apa kaden.
“Aah, dadong tiange ento. Tiang suba
antosanga, tiang macelep malu, ingetang adéng – adéng di jalané.”
“Nah-nah .” Tiang lantas ngebut
ngegas montor astréané. Ratu Bhatara, napi wawu aéng gati. Dadong Séngol? Cucuné
jegég, dadongné aéng. Bah kebayang – bayang teken Dadong Séngol. Teked jumah
tiang enggal – enggal ka kamar.
“Semengan jani tiang lakar majalan
ka kampus bareng ngajak Luh Ratih.” Keneh tiangé ngateh tunangan ka kampus
apang sabarengan. Masih paak kampusné Luh Ratih tekén tongos tiangé.
Tiang suba suud maganti seragam,
suahin tiang bok tiangé. Sing engsap ngango lengis miik.
“Pa, ngidih pis bekel, Mayah SPP
bulan jani masi tondén.” Sabilang semengan dong keto malu. Dija – dija pasti
murid – muridé nagih bekel kén reramané setondén majalan masuk.
“Ibi kadén suba baang sekét tali
anggon bekel,” bapan tiangé nyautin sambilanga negak mamaca koran di kursiné.
“Béh, inget masi bapa. Nah, lamun
keto ngidih pis anggon mayah SPP dogén.”
“Ne Dé. Selegan malajah Dé, pang
maan cita – cita Madéné dadi wiraswasta ané melah.” Saut bapan tiangé ane ngisi
cangkir misi kopi.
“Aa, De berusaha masi Pa! Lamun kéto,
Made lakar majalan malu.”
“Adéng – adeng di jalan.”
“Inggih Pa.”
Tiang nyatater montor tiangé,
lantas ngalih Luh Ratih. Di pondokné Luh Ratih, tingalin tiang sedek mabanten.
Péh, anteng sajan tunangan tiangé . Sampun dueg, jegég, tur subakti majeng ring
Widhi.
Teeettttt.....
ttteeeeettttt....tttteeeeettt...... idupang tiang bel montoré.
“Lanturan malu mabanten Luh.” Tiang
nyapatin. Nu negak duur sadel montoré sambil ngisiang HP. Luh Ratih makeyem
nolih tiang.
“Sapunapi jeroné?” Aduh, makesiab
tiang ada anak tua masaut durin tiangé.
“Ti....tiii...ang timpalné Ratih...”
keto pesaut tiangé nyeh, ngejer, tur ngetor.
“Antosang dumun, Ratih kari
mabanten,” keto anak tua ento masaut.
Peh, aéng sajan tiang nolih anaké
tua ento. Bibihne barak masigsig mako, nyonyo ngelanting malilit anteng kamen
cerik, bok magambahan.
Limang menit tiang duur sadel
montoré, Ratih nyapatin tiang.
“Sampun Ratih.”
“Aa, sampun Jaya. Lan jani majalan.”
“Imang menék Luh.”
“Inggih Beli.”
Tiang ngidupang montor. Tingalin
tiang jam di liman liangé suba jani pitu kuang seperempat.
“Luh, nyen busan anak tua di pondok
ento?”
“Nika dadong tiangé, ne sai omongan
tiang.
“Owww... ento.”
“Sampun teked di kampus.” Tiang mrasa demen
gati maan ngateh Ratih ka kampus.
“Suksma Beli Jaya. Tiang masuk
maluan. Adéng – adéng di jalan.” Sambilang makenyem nolih tiang.
Mulih uli kampus, tiang énggal – énggal
nyemak montor ngalih Luh Ratih. Lan ngegas ngango montor astréané, neked di
pondok. Dadongné maakin tiang tekén Ratih.
“Ratih, ateh dadong ka peken Séngolé.”
Liu ngaba aba – abaan.
“Bareng sareng tiang dong. Tiang
masi ngeliwat ditu.” Keto tiang masaut.
“Suksma beli.” Ratih masaut demen.
“Mai dong bareng tiang.” Tiang
ngemaang helm apang aman di jalané.
“Nah Gus.” Masaut demen.
“Adeng – adeng di jalan beli,
dong.” Sambilang nekap pagehan pondokné.
Teked di peken, tiang ngopin ngaba
aba – abaan dadongné. Baat gati, aba- abaanné niki. Siteng masi I dadong, suba
tua nu masi ngaba ane baat – baat. Cara ngaba batu. Adané dogen ngalih
pangupajiwa di guminé.
Sampun
ring tongos I dadong madagang, tiang lantas mapamit lakar mulih krana basang
tiangé suba makrisikan.
“Adeng
– adeng di jalan gus.” Keto pabesen dadongé teken tiang.
“Nggih
dong, suksma.”
Petengé
jani tiang majanji lakar malali ka pameran di alun – alunné ngajak tunangan
tiangé. Tiang masi majanji lakar ngalih tunangan tiangé Ratih ring pondokné.
Tiang suba siaga, nganggo keméja kotak – kotak majalér jean dawa.
Teeettttttt.....teeeetttttttt...
idupang tiang bel montoré sambilang maca sms di HPné.
“Sampun
Beli.” Teka Ratih nyapatin.
“Sampun
mabanten? Sampun ngorahang tekén dadongné?” Takonin tiang.
“Sampun
Beli.”
“Nah..”
Lan malancaran ka alun – alun.
Sawetara
suba jam dasa, tiang mulih. Ngancan peteng, ngangsan sepi di jalanané. Nanging
tiang lakar ngateh Ratih malu mulihné.
“Suksma
Beli, suba ngajak malali ka alun – alunné.”
“Nggih
suksma mawali, beli mulih nah. Ingetang SMS binsep satondén masaré.”
“Nggih
Beli. Adeng – adeng di jalan.”
Teked
jumah tiang énggal – énggal ka kamar. Nuju semengan tiang marasa awak tiangé
panes. Bapan tiangé ngemaang tiang ubad, baanga pil tablet. Panes krana tiang
gelem mendadak. Sayan panes awak tiangé, bapa lantas ngajak tiang ka dokter.
Mara cék teken dokter panes né telung dasa sia. Kanti mainpus, lan opname di umah sakit.
Sampun
limang dina tusing masuk ka kampus. Liman tiangé ten nyidang ngisi HP anggon
nge-SMS timpal lan Luh Ratih. Panes lan kokoan nu. Suba liu ngajeng ubad, nanging
tusing seger. Bapa repot nongosin tiang di umah sakit.
Sanjané,
Luh Ratih teka liu ngaba jaja baanga tiang. Demen atin tiangé ada anak luh jegég
ané teka. Sakéwala, bapan tiangé tusing demen teken Ratih. Bapa tusing ngemaang
tiang matunangan ngajak Luh Ratih krana dadongné ngaé tiang sakit. Ratih mulih
ngeling nyakitang ati.
“Bapa!!
Tusing dadi ngorahang buka keto tekén Ratih. Tiang tusing demen ada anak
mapisunaang Luh Ratih.”
“Ia
ané ngaé Madé kéné. Suud suba matunangan ngajak ia.” Bapa masaut nengkik ngajak
tiang.
“Sakewala
tiang tresna ngajak Luh Ratih, Pa!!”
“Bapa
tetep sing demen Madé matungangan ngajak ia.”
Dokter
ngedor di kamar tiangé. Dokteré ngaba kertas sane misi hasil cék getih tiangé.
Dokter ngorahang tiang kena penyakit demam berdarah, penyakit uling legu.
“Tiang
tusing sakit krana dadongé Ratih, bapa sing dadi nuduh ané tidong – tidong
teken Ratih.”
“Nah,
bapa pelih Dé. Enggalin seger, nyanan bapa ngateh ke umah Ratih ngidih pelih.”
Bin telung dinané
tiang dadi mulih krana suba seger. Tiang lan bapa menek nganggo montor asréane
nuju ka pondok Ratih. Ngidih pelih krana bapan tiangé ngorahan Ratih sané
tidong – tidong. Uling telung dina pidan Ratih tusing taen nengokin tiang. Teked
di pondokné, tiang tusing ningalin Ratih lan dadongné.
“Om Swastyastu .....” sing
ada anak nyautin.“Om Swastyastu......”.
Sepi jampi, sing ada makisikan anak nyanga bedik di
pondokné. Liunan munyin siap ngajak sampi ané kaubuhin baan Dadong Séngolé. SMS
sing balesne teken Luh Ratih.
Tiang mulih ngajak I bapa
marasa salah teken Ratih. Buin maniné,
tiang kema tusing ja ketemu ngajak Luh Ratih. Biin teluné, di peken séngolé
tiang nepukin Ratih mablanja. Tiang enggal malaib nyapatin Luh Ratih, ia malah
malaib ngencol. Tiang nuutin nganggo montor ka pondokné.
“Ratih, né beli. Beli ngidih
pelih krana bapan beline.. Ratih....” Tiang ngedor – ngedor jelanan di pondokné.
“Ngengkeniné beli mai,
buin nyakitin atin tiange.” Sambilanga ngeling.
“Ampakin jelananné Luh,
beli lakar ngomong.” Sambilang SMS bapa apang enggal – enggal mai.
Bapan tiangé lantas
teka. Mara ampakina jelanané tekén Luh Ratih. Ia ngeling.
“Mawali tiang ngidih
pelih. Sakéwala Beli, dadong tiangé sakit keras uli puan.” Sambilang ngajak
tiang sareng bapan tiangé macelep ka kamarné.
“Dong, tiang sareng
bapan tiangé mai ngidih pelih. Krana ngorahang dadong sané tidong –tidong.”
Tiang maakin Dadongné. Ratih makenyem ngajak tiang, tur nu ngetelang yéh mata.
Dadong Séngolé tolih
tiang lemes lantas mamunyi, “ Luh, selegang mayadnya, da engsap ring Widhi, lan
semanget krana jengah. Gus, ajak Luh Ratih lamun pada saling treana. Ampurayang
dadong tusing nyidang buin ......” pegat munyiné Dadong Séngol, bah ya.
“Dadong.....
Dadong...” Luh Ratih ngetélang yéh mata.
Tiang tusing prasida ngudiang – ngudiang.
Buin maniné dingeh
tiang Dadong Séngol suba mulih ka guminé wayah. Makejang dadi pelih tiang
sareng bapan tiangé. Luh Ratih jani sing ngelah nyén – nyén di guminé. Bapan
tiange ngidih pelih teken Luh Ratih tur majanji masomah. Ritakala suba tamat
kuliah tur magaé. Bagia pesan keneh tiangé.
≈PUPUT≈
*juara 3 cipta cerpen Bahasa Bali se-Kabupaten Badung
Tidak ada komentar:
Posting Komentar