Kamis, 07 Agustus 2014

Cerpen Bahasa Bali Modern (Satwa Bawak 2014) dengan judul Semangah



SEMANGAH
(Semanget Krané Jengah)
Olih Agung Bagus Sista Satyarsa
Sisia Kelas XI IPA 1, SMAN 1 Kuta Selatan


Petengé ento sepi jampi, kadirasa jangkrik buka ketebin tan wénten pakrik-krik. Gulem nyaputin langit, ngawinang bulan lan bintangé tan sida kacingak saking soring langit. Katak lan dongkang saling pasautin kadi rasa ngajap-ajap mangda Sang Hyang Wisnu digelis medal saking langité, apan jagate sue tuh gaing lahru kangkang sangkaning panes sasih kadasané. Galahé punika sakadi nyarengin metengin keneh tiange. Kanti tiang ten prasida masaré petengé ento.
Adan tiang I Made Kerta Sanjaya. Timpal-timpalé biasa ngaukin Jaya. Tiang asli uling Batu Bolong, nutug I bapa tugas dinas. I bapa tugas ring Kantor Camat Kuta. Mémén tiangé suba tusing nu uli tiang mara kelas satu SMP. Kone, I mémé ngalahin mati sawiréh ada ané nyakitin. Maidehan suba aliyanga dokter, kudang balian kaden taén takonina. Asilné nihil. Nak mula ja pajalan idup adané, apin kenkenang suba kadung sasuratan Widhi.
Beli ngajak mbok tiangé kembar uli mare lekad. Pada – pada dueg, kanti di SMA milunin Olimpiade Akutansi ka nasional.  Jani suba ngalain ka Singapore, Kuliah nyemak beasiswané. Tiang jerih tekén Beli lan mbok tiangé, maan ka Singapore.
Jani tiang kuliah ring Universitas Udayana ( UNUD).  Suba semester 6, Fakultas Ekonomi. Buin kesep dogen tiang sampun dadi magae. Tiang madue cita-cita  dadi wiraswasta. Di kuliah, tiang tusing belog – belog sajan. Goba masih tusing jelek – jelek sajan. Yan ngalih tunangan pasti maan déén. Nanging, tetep tiang ngutamanyang palajahan. Tiang maan tugas KKN di Peken Séngolé .
Semengan jani tiang lakar majalan ka Peken Séngol, negakin montor astréa tua tetamiang I pekak. Setondén ka pekén, tiang nyemput Déwadé malu, timpal ajak negak di kelas. Padalem tiang ya majalan padidi, Déwadé ring kuliah kegolongin murid kurang mampu. Nanging ia jemet, seleg malajah, diastun penampilanné pacul lan dekil.
Pekenne sing joh ring pondok tiangé. Neked ring Peken Séngolé, tingalin tiang peken tuara ma atur. Bonné ngas, ada andih mebo be siap tekén sane lianan. Jalanné becek, krana ibi ada ujan bales pisan misi kebyah – kebyah sekadi tatit ring langite. Ené peken nu tradisional, enu nganggo sistem mayah sane nganggé nukar – nukar barang utawi barter istilah gaulné.
Liu pesan anak ané mablanja ditu, tiang kanti ten ngidang ngeliwat ngiring Déwadé. Ring bucun pekenné ada anak luh ngelur “Tuulllungg .... tuuuullluung .... tulung”, miriban dompetné ada anak nyopét. Tiang malaib kema enggal – enggal, sekadi cicing nyaragin tulang.
“Punapi Luh, ada napi niki ?” Tiang tangkejut.
“Niki dompet tiangé ilang.” Ia masaut sambilang ngeling.
“Ten napi, sampunang ngeling luh. Suba ada né nguber anak sané ngemaling ento.” Nyen adan Luhé ?” Tiang matakon.
“Penting nakonang adan tiangé?” ia nyautin cuék.
“Aa. Yan sing kenal sing bisa sayang. Kadén kéto anak ngorahang, Luh.”
“Yan seken dot nawang, alih – alihin pedidi adan tiangé.” Mimih, cuék gati. Sakewala yan tolih uli sebengne ia anak nyaru – nyaru dogén.
Penasaran tiang ngajak anaké jegég ento. Oooo.... Ni Luh Ratih adané. Ngancan makelo, ngancan demen tiang tekén Luh Ratih. Kriteria tiange sajan. Sagét tiang maan némbak ia dadi tunangan tiangé, beh sing terimana matah – matah tiang. Bungklang – bungkling kanti glalang – gliling. Di pangnem mingguné mara tiang terimana. Demen atin tiangé. Jani suba nem bulan tiang matunangan ngajak Luh Ratih.
Tunangan tiangé, Luh Ratih anak ubuh. Uli cerik idup ngajak dadongné, Dadong Séngol. Luh Ratih mula dueg, ia maan kedokteraan ring UNUD. Semenganne ento, tiang tundenna ngateh ia ngopin dadongne ring peken séngolé. Sebarengan, tiang wenten tugas kuliah irika. Ngaé skripsi ané tebel sajan, makumpul buin abulan.
Di arep pekenné, liu pisan supir bémo sane ngantré ngalih muatan. Koné, semengan séngole dadi penambangan montor. Tongos supiré ngalih pangupajiwa. Tongos supiré ngrebutin penumpang.
Tiang tekén Luh Ratih ka tongos dadongné madagang. Kamarné, ané maukuran tetelu kali  patpat meter. Sing sida ngalih tongos ané gedénan, karana sing ngelah pipis anggonne ngontrak. Kanti sanja tiang ngopin Luh Ratih sekewala dadongné sing ada dini. Maan dogén kesempatan ajak dadua dini, pada saling gombal - gombalan, saling mecanda.
Suba jam pitu petengné, tiang ngateh Luh Ratih nuju pondokné. Ngancan peteng guminé, ngancan sepi jalané nuju pondok Luh Ratih.
“Sampun neked jumah luh, ingetang SMS setonden masaré.”
“Ae, santé gén Beli. Adéng – adéng masih dijalané.”
“Ndén malu luh jegég. To apa di ungkul – ungkulné?” Tiang nepukin samar – samar, cara apa kaden.
“Aah, dadong tiange ento. Tiang suba antosanga, tiang macelep malu, ingetang adéng – adéng di jalané.”
“Nah-nah .” Tiang lantas ngebut ngegas montor astréané. Ratu Bhatara, napi wawu aéng gati. Dadong Séngol? Cucuné jegég, dadongné aéng. Bah kebayang – bayang teken Dadong Séngol. Teked jumah tiang enggal – enggal ka kamar.
“Semengan jani tiang lakar majalan ka kampus bareng ngajak Luh Ratih.” Keneh tiangé ngateh tunangan ka kampus apang sabarengan. Masih paak kampusné Luh Ratih tekén tongos tiangé.
Tiang suba suud maganti seragam, suahin tiang bok tiangé. Sing engsap ngango lengis miik.
“Pa, ngidih pis bekel, Mayah SPP bulan jani masi tondén.” Sabilang semengan dong keto malu. Dija – dija pasti murid – muridé nagih bekel kén reramané setondén majalan masuk.
“Ibi kadén suba baang sekét tali anggon bekel,” bapan tiangé nyautin sambilanga negak mamaca koran di kursiné.
“Béh, inget masi bapa. Nah, lamun keto ngidih pis anggon mayah SPP dogén.”
“Ne Dé. Selegan malajah Dé, pang maan cita – cita Madéné dadi wiraswasta ané melah.” Saut bapan tiangé ane ngisi cangkir misi kopi.
“Aa, De berusaha masi Pa! Lamun kéto, Made lakar majalan malu.”
“Adéng – adeng di jalan.”
“Inggih Pa.”
Tiang nyatater montor tiangé, lantas ngalih Luh Ratih. Di pondokné Luh Ratih, tingalin tiang sedek mabanten. Péh, anteng sajan tunangan tiangé . Sampun dueg, jegég, tur subakti majeng ring Widhi.
Teeettttt..... ttteeeeettttt....tttteeeeettt...... idupang tiang bel montoré.
“Lanturan malu mabanten Luh.” Tiang nyapatin. Nu negak duur sadel montoré sambil ngisiang HP. Luh Ratih makeyem nolih tiang.
“Sapunapi jeroné?” Aduh, makesiab tiang ada anak tua masaut durin tiangé.
“Ti....tiii...ang timpalné Ratih...” keto pesaut tiangé nyeh, ngejer, tur ngetor.
“Antosang dumun, Ratih kari mabanten,” keto anak tua ento masaut.
Peh, aéng sajan tiang nolih anaké tua ento. Bibihne barak masigsig mako, nyonyo ngelanting malilit anteng kamen cerik, bok magambahan. 
Limang menit tiang duur sadel montoré, Ratih nyapatin tiang.
“Sampun Ratih.”
“Aa, sampun Jaya. Lan jani majalan.”
“Imang menék Luh.”
“Inggih Beli.”
Tiang ngidupang montor. Tingalin tiang jam di liman liangé suba jani pitu kuang seperempat.
“Luh, nyen busan anak tua di pondok ento?”
“Nika dadong tiangé, ne sai omongan tiang.
“Owww... ento.”
 “Sampun teked di kampus.” Tiang mrasa demen gati maan ngateh Ratih ka kampus.
“Suksma Beli Jaya. Tiang masuk maluan. Adéng – adéng di jalan.” Sambilang makenyem nolih tiang.
Mulih uli kampus, tiang énggal – énggal nyemak montor ngalih Luh Ratih. Lan ngegas ngango montor astréané, neked di pondok. Dadongné maakin tiang tekén Ratih.
“Ratih, ateh dadong ka peken Séngolé.” Liu ngaba aba – abaan.
“Bareng sareng tiang dong. Tiang masi ngeliwat ditu.” Keto tiang masaut.
“Suksma beli.” Ratih masaut demen.
“Mai dong bareng tiang.” Tiang ngemaang helm apang aman di jalané.
“Nah Gus.” Masaut demen.
“Adeng – adeng di jalan beli, dong.” Sambilang nekap pagehan pondokné.
Teked di peken, tiang ngopin ngaba aba – abaan dadongné. Baat gati, aba- abaanné niki. Siteng masi I dadong, suba tua nu masi ngaba ane baat – baat. Cara ngaba batu. Adané dogen ngalih pangupajiwa di guminé.
            Sampun ring tongos I dadong madagang, tiang lantas mapamit lakar mulih krana basang tiangé suba makrisikan.
            “Adeng – adeng di jalan gus.” Keto pabesen dadongé teken tiang.
            “Nggih dong, suksma.”
            Petengé jani tiang majanji lakar malali ka pameran di alun – alunné ngajak tunangan tiangé. Tiang masi majanji lakar ngalih tunangan tiangé Ratih ring pondokné. Tiang suba siaga, nganggo keméja kotak – kotak majalér jean dawa.
            Teeettttttt.....teeeetttttttt... idupang tiang bel montoré sambilang maca sms di HPné.
            “Sampun Beli.” Teka Ratih nyapatin.
            “Sampun mabanten? Sampun ngorahang tekén dadongné?” Takonin tiang.
            “Sampun Beli.”
            “Nah..” Lan malancaran ka alun – alun.
            Sawetara suba jam dasa, tiang mulih. Ngancan peteng, ngangsan sepi di jalanané. Nanging tiang lakar ngateh Ratih malu mulihné.
            “Suksma Beli, suba ngajak malali ka alun – alunné.”
            “Nggih suksma mawali, beli mulih nah. Ingetang SMS binsep satondén masaré.”
            “Nggih Beli. Adeng – adeng di jalan.”
            Teked jumah tiang énggal – énggal ka kamar. Nuju semengan tiang marasa awak tiangé panes. Bapan tiangé ngemaang tiang ubad, baanga pil tablet. Panes krana tiang gelem mendadak. Sayan panes awak tiangé, bapa lantas ngajak tiang ka dokter. Mara cék teken dokter panes né telung dasa sia. Kanti mainpus, lan opname di umah sakit.
            Sampun limang dina tusing masuk ka kampus. Liman tiangé ten nyidang ngisi HP anggon nge-SMS timpal lan Luh Ratih. Panes lan kokoan nu. Suba liu ngajeng ubad, nanging tusing seger. Bapa repot nongosin tiang di umah sakit.
            Sanjané, Luh Ratih teka liu ngaba jaja baanga tiang. Demen atin tiangé ada anak luh jegég ané teka. Sakéwala, bapan tiangé tusing demen teken Ratih. Bapa tusing ngemaang tiang matunangan ngajak Luh Ratih krana dadongné ngaé tiang sakit. Ratih mulih ngeling nyakitang ati.
            “Bapa!! Tusing dadi ngorahang buka keto tekén Ratih. Tiang tusing demen ada anak mapisunaang Luh Ratih.”
            “Ia ané ngaé Madé kéné. Suud suba matunangan ngajak ia.” Bapa masaut nengkik ngajak tiang.
            “Sakewala tiang tresna ngajak Luh Ratih, Pa!!”
            “Bapa tetep sing demen Madé matungangan ngajak ia.”
            Dokter ngedor di kamar tiangé. Dokteré ngaba kertas sane misi hasil cék getih tiangé. Dokter ngorahang tiang kena penyakit demam berdarah, penyakit uling  legu.
            “Tiang tusing sakit krana dadongé Ratih, bapa sing dadi nuduh ané tidong – tidong teken Ratih.”
            “Nah, bapa pelih Dé. Enggalin seger, nyanan bapa ngateh ke umah Ratih ngidih pelih.”
            Bin telung dinané tiang dadi mulih krana suba seger. Tiang lan bapa menek nganggo montor asréane nuju ka pondok Ratih. Ngidih pelih krana bapan tiangé ngorahan Ratih sané tidong – tidong. Uling telung dina pidan Ratih tusing taen nengokin tiang. Teked di pondokné, tiang tusing ningalin Ratih lan dadongné.
            “Om Swastyastu .....” sing ada anak nyautin.“Om Swastyastu......”.
Sepi jampi, sing ada makisikan anak nyanga bedik di pondokné. Liunan munyin siap ngajak sampi ané kaubuhin baan Dadong Séngolé. SMS sing balesne teken Luh Ratih.
            Tiang mulih ngajak I bapa marasa salah teken Ratih.  Buin maniné, tiang kema tusing ja ketemu ngajak Luh Ratih. Biin teluné, di peken séngolé tiang nepukin Ratih mablanja. Tiang enggal malaib nyapatin Luh Ratih, ia malah malaib ngencol. Tiang nuutin nganggo montor ka pondokné.
            “Ratih, né beli. Beli ngidih pelih krana bapan beline.. Ratih....” Tiang ngedor – ngedor jelanan di pondokné.
            “Ngengkeniné beli mai, buin nyakitin atin tiange.” Sambilanga ngeling.
            “Ampakin jelananné Luh, beli lakar ngomong.” Sambilang SMS bapa apang enggal – enggal mai.
            Bapan tiangé lantas teka. Mara ampakina jelanané tekén Luh Ratih. Ia ngeling.
            “Mawali tiang ngidih pelih. Sakéwala Beli, dadong tiangé sakit keras uli puan.” Sambilang ngajak tiang sareng bapan tiangé macelep ka kamarné.
            “Dong, tiang sareng bapan tiangé mai ngidih pelih. Krana ngorahang dadong sané tidong –tidong.” Tiang maakin Dadongné. Ratih makenyem ngajak tiang, tur nu ngetelang yéh mata.
            Dadong Séngolé tolih tiang lemes lantas mamunyi, “ Luh, selegang mayadnya, da engsap ring Widhi, lan semanget krana jengah. Gus, ajak Luh Ratih lamun pada saling treana. Ampurayang dadong tusing nyidang buin ......” pegat munyiné Dadong Séngol, bah ya.
            “Dadong..... Dadong...”  Luh Ratih ngetélang yéh mata. Tiang tusing prasida ngudiang – ngudiang.
            Buin maniné dingeh tiang Dadong Séngol suba mulih ka guminé wayah. Makejang dadi pelih tiang sareng bapan tiangé. Luh Ratih jani sing ngelah nyén – nyén di guminé. Bapan tiange ngidih pelih teken Luh Ratih tur majanji masomah. Ritakala suba tamat kuliah tur magaé. Bagia pesan keneh tiangé.
≈PUPUT≈

*juara 3 cipta cerpen Bahasa Bali se-Kabupaten Badung

Tidak ada komentar:

Posting Komentar